Referendum

0

Het Referendum. De discussie laait weer op, het is onderwerp in de Tweede Kamer.
De burger zou direct bij besluitvorming worden betrokken. Helemaal in overeenstemming met de participatiesamenleving, wat wil je nog meer.
Maar pas op!

Volksafwijzing

In ons stelsel volgen wetten een zorgvuldig traject via de Raad van State, de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. Na aanname en publicatie in het staatsblad treedt een wet in werking. Beide Kamers worden democratisch gekozen en hebben een mandaat voor vier jaar.
Een raadgevend referendum, al dan niet bindend, gaat over reeds aangenomen wetten. De initiatiefnemers kunnen dus maar één enkel doel voor ogen hebben, namelijk het ongedaan krijgen van die wet, daarom kun je hier beter spreken van ‘volksafwijzing’.

Hoe dan ook, een referendum maakt inbreuk op het bestaande besluitvormingsproces. Het terugdraaien van wetten kan evenzogoed via dezelfde route plaatsvinden.
Heeft de kiezer destijds een kapitale fout begaan? Werd er dan een onjuist mandaat afgegeven? Vertrouwd de kiezer zijn afgevaardigde niet meer?
Een referendum heeft dan ook veel weg van een zwaktebod.

Kromme bananen en de tirannie van de minderheid

Referenda zijn uiterst gevoelig voor beïnvloeding. Bij het Ukraine associatieverdrag ging het de tegenstanders helemaal niet om de Ukraine, de EU als organisatie lag op de korrel.
Bij de aanloop naar het Brexit referendum was het nog veel bonter: de EU zou bepalen hoe krom de bananen mogen zijn; de EU wil een verbod instellen op het blazen van ballonnen door kinderen.
De SP riep op om op 21 maart 2018 tegen de ‘sleepwet’ te stemmen als protest tegen het afschaffen van het raadgevend referendum. Ging het om de merites van de sleepwet, of was het afschaffen van het referendum in het geding?
Voor dit soort ongein is democratie helemaal niet bedoeld!

Bij het Ukraine referendum was de opkomst slechts 32%, met de hakken over de sloot dus. En in schril contrast met de 74% opkomst bij de voorafgaande Kamerverkiezingen. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om hier een ‘tirannie van de minderheid’ te vermoeden. Een opkomst minstens gelijk aan de voorafgaande kamerverkiezing zou pas indruk hebben gemaakt. Vergeet de grotere betrokkenheid.



Kennis

Een belangrijke voorwaarde voor elk besluitvormingsproces, zeker in een democratie, is de aanwezigheid van kennis bij alle betrokkenen. Van gekozen afgevaardigden mag je verwachten dat ze daarover beschikken. Politieke partijen, kartel of niet, hebben hun eigen deskundigen.
Hoe zit het met de kiezer? Kan die zelfstandig een weloverwogen afweging maken? Het is twijfelachtig of de 325 pagina’s van het Ukraine associatieverdrag werden doorgespit. Meningen werden gevormd door beweringen, niet zozeer door feiten. Bijkomend probleem is dat  negativiteit beter verkoopt. De mens heeft nog iets van een vluchtdier en is alert op waarschuwingen. Het referendum werd daarmee een politiek instrument met totaal andere intenties. 

Het argument om de kiezer meer te betrekken bij besluitvormingsprocessen lijkt mij een drogreden. Lees hieronder mijn pleidooi voor burgerschap maar even door.  

Motie van wantrouwen

Het (raadgevend/bindend) referendum doorkruist het democratisch proces en is daarmee in feite een motie van wantrouwen. De Tweede Kamer wordt afgeserveerd, dit zou logischerwijze ook moeten leiden tot het aftreden.  Toch? En ook van de Eerste Kamer. En dus ook van de regering! Zij werden allen teruggefloten door het ‘volk’.

Maar dan zou ook de kiezer bij zichzelf te rade moeten gaan. Het tussentijds intrekken van een mandaat is gewoon een zwaktebod.
=

Ybo van den Beukel

mijn Pleidooi voor Burgerschap. 

0%
0%
Stof tot nadenken . . .
  • Gebruikers waardering (1 Stemmen)
    7.2

Over de auteur

Wat vind jij ervan? Laat het maar weten