Preview H 8.2: Pleidooi burgerschap

0

In Hoofdstuk 8 ‘Tenslotte’, in het subhoofdstuk ‘Heroriëntatie’ als sluitstuk opgenomen een ‘Pleidooi voor burgerschap’.

Pleidooi voor burgerschap

De zuilensamenleving voorzag in de vorming van volgzame burgers. Dat was nog niet eens lang geleden. Ook de sociale democratie werd in recordtempo afgebouwd. Vast werk wordt flexwerk, minder mensen zijn lid van verenigingen en vakbonden, kiezers hoppen tussen politieke partijen. We zien de gevolgen.
Eén op de drie huwelijken strandt, kinderen met trauma’s en moeders zonder werk doen noodgedwongen een beroep op subsidies en uitkeringen. Schuldsanering en herhuisvesting komen ten laste van de belastingbetaler. In 2016 deden deurwaarders ruim drie miljoen aanzeggingen, meer dan 1 miljoen keer werd er beslag gelegd, 28.000 keer werd water of elektriciteit afgesloten en 8.000 keer werd een huis ontruimd.

Het is nu ieder voor zich, welkom in de vloeibare samenleving. 

Velen kunnen de snelle veranderingen moeizaam bijbenen. Dat is goed te zien aan de verkiezingen, de uitgelezen plek waar een burger invloed heeft op zijn eigen toekomst. Er is een stijgend percentage zwevende kiezers, oplopend tot wel 70%. Dat is een teken dat van te voren niet wordt nagedacht hoe het land in te besturen. Toch wel raar, alsof je pas bij de notaris op kantoor een beslissing neemt over welk huis je koopt. 

Een groot deel van de burgerbevolking groeit niet mee met de ontwikkelingen.
Hoe om te gaan met welvaart? Wat weet je eigenlijk over democratie, het landsbestuur, de EU? Volgens Europees onderzoek ziet acht op de tien jongeren het verschil niet tussen echt- en nepnieuws. Dat zijn wel toekomstige kiezers. 

Weten we echt wel alles over internet, de social media en de bitcoin? Lang niet iedereen kan in een consumptiemaatschappij omgaan met het enorme aanbod aan verleidingen. Kunnen we wel omgaan met de pinpas en creditcard, weten we hoe te budgetteren, hoe het zit met verzekeringen, hypotheken, bankzaken, kopen op krediet en belastingheffing? Wat weten we van ons milieu, de klimaatproblematiek, persoonlijke verzorging, obesitas, hoe gezond te leven? 

De overheid heeft eenzijdig de participatiesamenleving geproclameerd, de burger moet dus ‘meedoen en zelf beslissen’. Dat impliceert dat burgers daartoe ook in staat moeten zijn. Maar dan heeft diezelfde overheid toch ook de plicht om alle deelnemers goed voor te bereiden?  

Dit is dan ook een vurig pleidooi voor een upgrading van het nu te vrijblijvende vak Burgerschap. Je mag het ook maatschappijleer noemen. Maak dit vak verplicht voor alle leerplicht jaren en sluit af met een examen. De samenleving verandert razendsnel, noodgedwongen moèt de burger periodiek worden bijgepraat. Desnoods eerst maar een inhaalslag. Tussentijdse updates, al dan niet verplicht, horen daar ook bij. Dat kan via de NPO.

Het onderwijs in Nederland is vooral gericht op het afleveren van geschikte werknemers bij de bedrijfspoorten. De leerplicht kost de staat, de belastingbetaler, pakweg een ton per leerling. Dat is een lage inschatting. Prima, de bedrijven zijn er blij mee. En ook de mensen die in de bedrijven een goede boterham verdienen. Natuurlijk, diploma’s zijn vereist voor zowat alles en nog wat. Wil je in een auto rijden, dan is een rijbewijs verplicht. Ook nieuwkomers zijn verplicht een inburgeringscursus te volgen en examen te doen. Waar blijft de ‘opleiding’ tot volwaardig burger?

En ja, theorie uit leerboeken is noodzakelijk, maar ook praktijkervaring. Verbindt stages aan een politiek-sociale opvoeding, meekijken en meelopen in de gemeenteraad, de rechtbank, de dijkversteviging, de ambulancedienst, de brandweer, de zorg, de landbouw en het abattoir. De lijst is eindeloos, lees een week lang de het ‘onrecht’ in De Telegraaf en bedenk waar opleiding en voorkennis erger hadden kunnen voorkomen.

De kosten? Waarschijnlijk dat de rekening voor goed burgerschap al direct gedekt wordt door besparingen op sociale potjes, politie en rechtspraak.

Het maatschappelijk leven staat bol van contracten, overeenkomsten, bonnetjes en diploma’s. Waarom geen afsluitend ‘burgerschapscontract’? Een bevestiging dat de burger bereid is om ‘samen te leven’, dat hij de grondwet heeft begrepen, dat hij weet hoe ons kiesstelsel werkt. Een dergelijk contract zou voorwaarde kunnen zijn voor deelname aan het kiesrecht. Ik ben benieuwd hoe die 70% zwevende kiezers hier over denkt. Nog even Malala: 

‘Onderwijs is onderwijs. We zouden alles moeten leren en dan kiezen welk pad we willen volgen. Onderwijs is niet oosters of westers, het is menselijk.’ 

Terug naar Uittreksel



%d bloggers liken dit: