De Neoliberale Mens

0

Er zijn mensen die Corona een griepje vinden, die niet geloven in feiten en er zijn de  holocaust- en klimaatontkenners.
Dit is een poging deze ‘mens’ te omschrijven.

Eerst was er de ‘Massamens’

De filosoof Ortega y Gasset omschreef ten tijde van de omwenteling in Spanje in de jaren 30 van de vorige eeuw een nieuw type mens. De oude aristocratie was zich zeer bewust was van de geschiedenis en de daaruit voortvloeiende verantwoordelijkheid, deze nieuwe ‘massamens’ had daar geen boodschap aan.
Dat komt aardig overeen met de huidige COVID-19 ontkenner, ook die kenmerkt zich door een gebrek aan kennis, maat of zelfbeheersing. Ook nu worden er rechten opgeëist zonder dat daar ook maar enig besef van verantwoordelijkheid tegenover staat.

Toen was er de ‘Eendimensionale Mens’

Een vooruitziende blik had ook de Duitse filosoof Herbert Marcuse. Hij stelde al in 1964 vast dat de westerse economie eenzijdig is gericht op consumeren. Bedrijven produceren goederen en tegelijkertijd bepalen zij daarmee ook de behoefte. Dit doen zij via reclame, aanprijzing, het propageren van een ‘mode’, het opwekken van hypes, je kunt niet zonder. De consument bepaalt dus niet zelf wat hij mooi vindt of wat hij wil hebben, dat weet hij (nog) helemaal niet, hij kan slechts een keuze maken uit aangekweekte behoeftes en de aangeboden producten.
De welvaart leidt uiteindelijk tot een eendimensionale mens, die zichzelf nog enkel herkent in bezit met een  focus op de stereo-installatie, de snelle auto, de superkeuken, het feestje en de eerstvolgende vakantie; het gaat niet meer over het primaire overleven en solidariteit naar de medemens, er is sprake van een ontmenselijking.

Nu is er een ‘Neoliberale Mens’

De omschrijvingen van zowel Ortega als Marcuse lijken als optelsom verrassend veel op de huidige mens. Maar daar moet dan nog wel iets bij, namelijk de rol van de social media. Roepgroepen gaan de boventoon voeren, intellectuele inspanningen leggen het af tegen eenvoudig vermaak.
Deze neoliberale mens  is als stereotype te omschrijven als een verwend kind dat uitsluitend geïnteresseerd is in de eigen genietingen die zo mogelijk real time verwezenlijkt moeten worden. Het ‘ik leef nu’ staat los van een besef dat niet (meer) hoeft te worden gezorgd voor ouders en grootouders, die inmiddels als erfenis van de verfoeide sociaaldemocratie onder een sociale regeling vallen. Er wordt niet gezien waar verworvenheden aan te danken zijn, de huidige rijkdom is vanzelfsprekend, verder niet zeuren. Of sterker, ten aanzien van mensen die ‘zeuren’, is er sprake van een afrekencultuur.

Als dan die materialistische ziel en zaligheid wordt ‘bedreigd’ door asielzoekers, de EU, de euro, de islam, het cultuur-marxisme, de maatregelen als gevolg van COVID-19, verzin maar een zondebok, komen de typeringen van Gasset en Marcuse samen in de ‘neoliberale massamens’.

Ybo van den Beukel
Mei 2021

De evolutionair meegegeven kortetermijnvisie* leidt tot het ontkennen van de geschiedenis, elke vorm van kennis of argumentatie is te ingewikkeld. Een ontkenning van COVID-19, de holocaust en het klimaat is eigenlijk ook wel handig, het voorkomt dat je zelf verantwoordelijk bent.

Terug naar Home

 

 

Share.

Over de auteur

Wat vind jij ervan? Laat het maar weten

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.