Synopsis

Synopsis

Het boek ‘De Evolutionaire Stempel’ beschrijft de geschiedenis aan de hand van de ‘sociogenetische’ benadering. Menselijk gedrag wordt daarmee inzichtelijk, het helpt de lezer zijn eigen positie te bepalen: op dit moment in de tijd en op deze plek in de wereld.

Beslissende gebeurtenissen zijn:
De Agrarische Revolutie. Ongeacht natuurlijke omstandigheden kon de mens over de aardbol uitwaaieren. Landbouw impliceert eigendom, dat werd met alle voor- en nadelen bepalend voor de sociale structuur. Het worden wereldwijd patriarchale samenlevingen, 1 enkele vrouw wordt verbonden aan een man. 
Religie met een systeem van sociale regelgeving, maakte het mogelijk met velen samen te leven, ‘vreemden’  kunnen worden vertrouwd.  
De Verlichting kenmerkt de overgang van religie naar wereldlijke wetten binnen een sociaal contract. Ook op die manier kan met velen worden samengeleefd. 
De Industriële Revolutie met nieuwe ideeën en ideologieën bracht (een mate van) materiële welvaart.
De huidige 
neoliberale context nodigt uit tot ongebreideld consumeren. Dit leidt door massaliteit tot een voor mensen onleefbare aarde. 

Menselijk gedrag werd en wordt nog steeds bepaald door evolutionaire kenmerken. Allemaal prima eigenschappen voor de harde evolutionaire overlevingsstrijd, voor het ‘samenleven’ met velen gelden andere eisen: 

  • De biologische ongelijkheid wordt geprojecteerd op de sociale ongelijkheid, te herkennen in politieke tegenstellingen en  discriminatie.
  • De evolutie heeft weliswaar een doel (overleven), een plan ontbreekt. Planloosheid impliceert normloosheid, we hebben het er nog steeds moeilijk mee.
  • De primitieve mens beschikte over een korte termijnperspectief, meer was niet nodig voor de eerstvolgende maaltijd. Bij de moderne mens is dit tot 30 jaar opgerekt, de duur van een hypotheek. Geschiedenis wordt niet gekend, de klimaatproblematiek ligt te ver weg. 
  • De primitieve mens had (logischerwijze) een natuurlijke angst voor vreemden. 
  • De mens is een ‘vluchtdier’, zonder grote kaken of klauwen voortdurend alert. In onze tijd is het gevaar dreigend nieuws,  ‘vreemden’ pikken alles in. 
  • De werking van het testosteron als katalysator van alle eerder genoemde kenmerken. Meestal goedschiks, soms kwaadschiks en het zijn altijd mannen in de productieve periode van hun leven. 


Dit leidt tot de conclusie:
‘De kwaliteit van samenlevingen kun je afmeten aan de mate waarin evolutionaire eigenschappen zijn gekanaliseerd.’ 

Het boek sluit af met een politieke paragraaf. Want wat ìs nu politiek rechts en politiek links? En welke kant gaan we op? Wat laat het ‘Klimaatspel’ ons zien? 
Bij verkiezingen is bijna 70% van het electoraat zwevend, ongeveer 2/3e heeft vooraf geen idee hoe de toekomst van ons allen te bepalen. Het boek eindigt met een pleidooi voor een ‘opleiding tot burgerschap’.

Terug naar De Evolutionaire Stempel