Wat is politiek rechts, links – samenvatting

0

Uit ‘De Evolutionaire Stempel’. Samenvatting van hoofdstuk 8.1.

Wat is nu precies politiek rechts of links?

Politiek rechts en links worden als tegenpolen gezien. Op Twitter zie ik voornamelijk gebruiksgemak, via een vage beeldvorming wordt de ander in een vijandig hokje geduwd. Handig, de eigen positie is afgebakend, de ander moet zich maar verdedigen. En bij tegengas noem je dat dan weer ‘framen’.  

Rechts is de uitgangspositie

Maar wat ìs dan precies rechts en wat ìs dan links? De naslagwerken zijn eenduidig, de oorsprong zou bij de Franse Revolutie liggen. In het nieuwe parlement stonden de aanhangers vòòr het behoud van de oude machtsverhoudingen ter rechterzijde, geen verandering maar vasthouden aan de ‘uitgangspositie’. De tegenstanders stonden aan de andere kant. Sindsdien staat politiek rechts voor conservatisme, links wil verandering. 

Waarvan akte, links wil verandering, maar van wat? Om dat te duiden, moeten we opnieuw terug in de geschiedenis, dit keer naar de Industriële Revolutie zo halverwege de 19e eeuw. Het ‘Ancient Regime’ heeft afgedaan, een voortdenderend kapitalisme leidt tot een alsmaar groter wordende ongelijkheid. De ‘kapitalisten’ zijn aardig op weg de eigen hand te overspelen. Dat wekt weerstand op.

Reactie

In 1867 publiceert Karl Marx zijn boek ’Das Kapital’. Aan de ondertitel wordt meestal niet gerefereerd, jammer, want het laat zien wat links feitelijk is, namelijk een ’Kritik der politischen Ökonomie’. Met andere woorden, links is een reactie op losgeslagen ‘rechtse’ vrijheden. In tegenstelling tot wat men vaak denkt, links is dus géén afzonderlijk ontwikkelde ideologie of stroming. 

De sociaaldemocratie

De oorspronkelijke marxistische zienswijze met inbegrip van een hele reeks varianten, voorspelde een gewelddadige omwenteling. Dat gebeurde niet in ons werelddeel, gelukkig maar. Het liberalisme was tolerant genoeg om arbeidersbewegingen te laten deelnemen in het democratisch proces. Dat werden uiteindelijk de linkse sociaaldemocratische partijen in ons parlement. Dat kun je, sterker, dat mag je niet gelijkstellen met het van oorsprong radicale socialisme.
Integendeel, sociaaldemocratisch links haalde de scherpe kantjes van een wederom voortdenderend neoliberalisme af.
Met nadruk op samenwerking en solidariteit moet links nuanceren, altijd uitleggen. Niet zo simpel dus.

Rechts

Rechts is dus het uitgangspunt, de autonomie en vrijheid van het individu staan centraal, betutteling is uit den boze. ‘Geen polonaise aan mijn lijf’ kun je in een paar woorden uitleggen, dat wordt ‘de eigen broek ophouden’. De meest simpele ziel begrijpt dat en om die reden is rechts aantrekkelijk. 

In ons land zijn politiek rechts en democratisch links ten aanzien van neoliberale uitgangspunten géén tegenpolen.

Rechts-rechts

Door extreem-rechts werd als ‘democratisch wapen’ het vijanddenken ingezet. Dat beperkt zich inmiddels niet meer tot Marokkanen en asielzoekers, ook politiek ‘links’ ligt onder vuur.
Of erger, in een uiterste vorm van zelfdestructie richt het zich tegen àlle verworvenheden.
En helaas, dat is de strijd die ik op Twitter zie.  

 

(Meer hierover in mijn boek ‘De Evolutionaire Stempel‘, hoofdstuk 7.1)

Reacties zijn gesloten.