Wat is politiek rechts, links

0

Wat is nu precies politiek rechts of links?

Politiek rechts en links worden als tegenpolen gezien. Maar is dat wel zo? Op Twitter zie ik voornamelijk gebruiksgemak, via een vage beeldvorming de ander in een vijandig hokje duwen. Handig, de eigen positie is afgebakend, klaar en einde discussie.
En bij tegengas noem je dat dan weer ‘framen’.  

Rechts is de uitgangspositie

Maar wat ìs dan precies rechts en wat ìs dan links? De naslagwerken zijn eenduidig, de oorsprong zou bij de Franse Revolutie liggen. In het nieuwe parlement stonden de aanhangers vòòr het behoud van de oude machtsverhoudingen ter rechterzijde. Zij wilden geen verandering maar vasthouden aan de ‘uitgangspositie’. De tegenstanders stonden aan de andere kant. Sindsdien staat politiek rechts voor conservatisme, links wil verandering. 

Waarvan akte, links wil verandering, maar van wat? Om dat te duiden, moeten we opnieuw terug in de geschiedenis, dit keer naar de Industriële Revolutie zo halverwege de 19e eeuw. Het ‘Ancient Regime’ heeft afgedaan, een voortdenderend kapitalisme leidt tot een alsmaar groter wordende ongelijkheid. De ‘kapitalisten’ zijn aardig op weg de eigen hand te overspelen. Dat wekt weerstand op.

Reactie

In 1867 publiceert Karl Marx (4) zijn boek ’Das Kapital’. Aan de ondertitel wordt meestal niet gerefereerd, jammer, want het laat zien wat links feitelijk is, namelijk een ’Kritik der politischen Ökonomie’. Met andere woorden, links is een kritiek, een reactie op losgeslagen ‘rechtse’ vrijheden. In tegenstelling tot wat men vaak denkt, links is dus géén afzonderlijk ontwikkelde ideologie of stroming. 

Nog iets. Zeker, de marxistische zienswijze met inbegrip van een hele reeks varianten aanduiden is aan te duiden als links. Echter, het ‘ware’ marxisme voorspelde een gewelddadige omwenteling. Dat gebeurde niet in ons werelddeel, gelukkig maar. Het liberalisme was tolerant genoeg om arbeidersbewegingen te laten deelnemen in het democratisch proces. Dat werden uiteindelijk de sociaaldemocratische linkse partijen in ons parlement. Dat kun je niet gelijkstellen met het van oorsprong radicale socialisme. 

Rechts is dus het uitgangspunt, zeg maar de ‘ongestructureerde evolutionaire’ situatie. Tegenwoordig heet dat ‘ieder dient de eigen broek dient op te houden.’ Rechts stelt de autonomie en vrijheid van het individu centraal, betutteling is uit den boze. De meest simpele ziel begrijpt dat, rechts is om die reden aantrekkelijk.
Links wil er de scherpe kantjes van afhalen, komt op voor de sociaal zwakkeren. Links moet dus altijd nuanceren, altijd uitleggen. Niet zo simpel dus.
In ons land zijn politiek rechts en democratisch links ten aanzien van neoliberale uitgangspunten géén tegenpolen.

(Meer hierover in mijn boek ‘De Evolutionaire Stempel‘, hoofdstuk 7.1)

Reacties zijn gesloten.