Politiek rechts en links

Politiek rechts en links worden als tegenpolen gezien, maar zijn ze dat wel?
Op Twitter zie ik voornamelijk gebruiksgemak, door vage beeldvorming wordt de ander in een vijandig hokje geduwd. Handig, de eigen positie is afgebakend, de tegenstander moet zich maar verdedigen. 
En bij tegengas noem je dat dan weer ‘framen’. Binnen de fabeltjes-fuik-bubbel wordt het al snel polariseren. 

Rechts is de uitgangspositie

Maar wat ìs dan precies rechts en wat ìs dan links? De naslagwerken zijn eenduidig, de oorsprong zou bij de Franse Revolutie liggen. In het nieuwe parlement stonden de aanhangers vòòr het behoud van de oude machtsverhoudingen ter rechterzijde, geen verandering maar vasthouden aan de ‘uitgangspositie’. De tegenstanders stonden aan de andere kant. Sindsdien staat politiek rechts voor conservatisme, links wil verandering. 

Waarvan akte, links wil verandering, maar van wat? Om dat te duiden, moeten we opnieuw terug in de geschiedenis, dit keer naar de Industriële Revolutie zo halverwege de 19e eeuw. Het ‘Ancient Regime’ heeft afgedaan, een voortdenderend kapitalisme leidt tot een alsmaar groter wordende ongelijkheid. Er zijn nog geen regels, een CAO of ARBO-wetgeving, de ‘kapitalisten’ zijn aardig op weg de eigen hand te overspelen. Dat wekt weerstand op.

Reactie

In 1867 publiceert Karl Marx zijn boek ’Das Kapital’. Aan de ondertitel wordt meestal niet gerefereerd, jammer, want het laat zien wat links feitelijk is, namelijk een ’Kritik der politischen Ökonomie’. Met andere woorden, links is een reactie op losgeslagen ‘rechtse’ vrijheden. In tegenstelling tot wat men vaak denkt, links is dus géén afzonderlijk ontwikkelde ideologie of stroming. 

De sociaaldemocratie

De oorspronkelijk marxistische zienswijze met inbegrip van een hele reeks varianten, voorspelde een gewelddadige omwenteling. Dat gebeurde dus niet in ons werelddeel, gelukkig maar.
Door af te zien van ‘revolutie’, konden arbeidersbewegingen deelnemen aan het democratisch proces.
Dat zijn de huidige linkse sociaaldemocratische partijen in ons parlement en die mogen in geen geval worden vergeleken met het oorspronkelijke socialisme.
Het huidige s
ociaaldemocratisch links haalt de scherpe kantjes van (ditmaal) een voortdenderend neoliberalisme af. Niks meer, niks minder.

Rechts

Rechts was dus het uitgangspunt, de autonomie en vrijheid van het individu staan centraal, betutteling is uit den boze. Daar is links zeker niet tegen.
Echter, politiek rechts is aantrekkelijk ‘de eigen broek ophouden’ snapt de meest simpele ziel en het ‘geen polonaise aan mijn lijf’ kun je in een paar woorden uitleggen. Voor een repliek is op Twitter te weinig ruimte. 

 

Extremen

In ons land zijn politiek rechts en democratisch links ten aanzien van neoliberale uitgangspunten géén echte tegenpolen. Echter, door extreem-rechts wordt helaas het vijanddenken als wapen ingezet, àlle verworvenheden liggen onder vuur. Soms zo erg dat het neigt het naar zelfdestructie. Het is het testosteron-effect zullen we maar zeggen. 

Ybo van den Beukel

Bovenstaand is een samenvatting van Hoofdstuk 11 van mijn boek  De Evolutionaire Stempel