Politiek rechts en links

Uit ‘De Evolutionaire Stempel’ – samenvatting van hoofdstuk 10.

Wat is nu politiek rechts of links?

Politiek rechts en links worden als tegenpolen gezien. Op Twitter zie ik voornamelijk gebruiksgemak, via een vage beeldvorming wordt de ander in een vijandig hokje geduwd. Handig, de eigen positie is afgebakend, de ander moet zich maar verdedigen. En bij tegengas noem je dat dan weer ‘framen’.
Als men in de eigen fabeltjes-fuik-bubbel blijft, wordt niet meer naar de ander geluisterd. Polarisatie is dan moeilijk terug te draaien. Bij deze toch een poging. 

Rechts is de uitgangspositie

Maar wat ìs dan precies rechts en wat ìs dan links? De naslagwerken zijn eenduidig, de oorsprong zou bij de Franse Revolutie liggen. In het nieuwe parlement stonden de aanhangers vòòr het behoud van de oude machtsverhoudingen ter rechterzijde, geen verandering maar vasthouden aan de ‘uitgangspositie’. De tegenstanders stonden aan de andere kant. Sindsdien staat politiek rechts voor conservatisme, links wil verandering. 

Waarvan akte, links wil verandering, maar van wat? Om dat te duiden, moeten we opnieuw terug in de geschiedenis, dit keer naar de Industriële Revolutie zo halverwege de 19e eeuw. Het ‘Ancient Regime’ heeft afgedaan, een voortdenderend kapitalisme leidt tot een alsmaar groter wordende ongelijkheid. De ‘kapitalisten’ zijn aardig op weg de eigen hand te overspelen. Dat wekt weerstand op.

Reactie

In 1867 publiceert Karl Marx zijn boek ’Das Kapital’. Aan de ondertitel wordt meestal niet gerefereerd, jammer, want het laat zien wat links feitelijk is, namelijk een ’Kritik der politischen Ökonomie’. Met andere woorden, links is een reactie op losgeslagen ‘rechtse’ vrijheden. In tegenstelling tot wat men vaak denkt, links is dus géén afzonderlijk ontwikkelde ideologie of stroming. 

De sociaaldemocratie

De oorspronkelijke marxistische zienswijze met inbegrip van een hele reeks varianten, voorspelde een gewelddadige omwenteling. Dat gebeurde dus niet in ons werelddeel, gelukkig maar.
Door bloedige revolutie uit te sluiten, konden arbeidersbewegingen deelnemen aan het democratisch proces. Dat zijn de huidige linkse sociaaldemocratische partijen in ons parlement. Dat mag in geen geval worden gelijkgesteld aan radicale vormen van het socialisme.
Sociaaldemocratisch links haalt de scherpe kantjes van ditmaal voortdenderend neoliberalisme af. Niks meer, niks minder.
‘Samenwerking en solidariteit is het menselijke antwoord op de harde en ongestructureerde evolutie.’

Rechts

Rechts is dus het uitgangspunt, de autonomie en vrijheid van het individu staan centraal, betutteling is uit den boze. ‘Geen polonaise aan mijn lijf’ kun je in een paar woorden uitleggen, ‘de eigen broek ophouden’ snapt de meest simpele ziel. Om die reden is rechts aantrekkelijk.
In ons land zijn politiek rechts en democratisch links ten aanzien van neoliberale uitgangspunten géén echte tegenpolen. 

Extremen

Door extreem-rechts wordt helaas het vijanddenken als ‘democratisch wapen’ ingezet. Dat beperkt zich inmiddels niet meer tot Marokkanen en asielzoekers, ook politiek ‘links’ ligt in toenemende mate onder vuur. Door een opstand tegen àlle verworvenheden neigt het naar zelfdestructie. Het is het testosteron-effect zullen we maar zeggen.

 

Terug naar de inhoudsopgave

Terug naar De Evolutionaire Stempel