De Nederlandse Identiteit

0

Volgens Koningin Maxima bestaat de ‘Nederlandse identiteit’ helemaal niet. Daarvoor is ons volk te divers. Het is een verfrissend inkijkje van buitenaf, ik begrijp wel wat ze bedoelt.
Want als hier geboren ‘Hollanders’ het over identiteit hebben, dan zijn het
voor de hand liggende stereotypen: het zingen van het volkslied, koningsdag, voetbal (tenminste als we winnen), boterhammen met pindakaas, allemaal zaken met een vleugje nostalgie, iets wat we delen. 

Molen


Ik ben nu ruim een jaar rondleider in een poldermolen. Mijn verhaal aan toeristen was aanvankelijk nogal technisch, maar schoof beetje bij beetje op naar wat Maxima bedoelt. En dat is meer dan de ‘gratis’ energie van de windmolen. Je kunt zeggen dat de windmolen na de introductie zo rond 1200 in veel opzichten beslissend is geweest voor onze manier van samenleven.
En, zet je schrap, ik heb straks nog een verrassende conclusie in petto.



Waterbeheer


Nederland ligt in de Rijn-, Maas- en Schelde- en Eemsdelta. Laagland dus, op de kaarten kun je zien dat 66% van ons land onder het zeeniveau ligt. Gelukkig werd de strijd tegen het water in het voordeel van de bewoners  beslecht, we voelen ons veilig. Maar nu ontstaat er een ander probleem, door water aan de bodem te onttrekken ontstaat ‘inzinking’. Dat voltrekt zich met een gemiddelde van 1 centimeter per jaar.
Om een lang verhaal kort te maken, overtollig (regen)water moet uit de polders en droogmakerijen via een systeem van kanalen en ringvaarten op zee worden geloosd. De polders zijn als een badkuip, maar hier is geen afvoer, geen plug. 

De Gouden Eeuw

Een belangrijk molentype was de Paltrok, een zaagmolen met een krukas. Dat was een Nederlandse uitvinding in 1593, de draaiende beweging van de wieken kon worden omgezet in een op en neer gaande zaagbeweging. Snel en dus op grote schaal konden schepen worden gebouwd. En met deze schepen werd handel gedreven, werden koloniën gesticht. Dat was de aanzet tot onze Gouden Eeuw. Overigens, de manier waarop kon soms niet door de beugel, maar dat is een andere discussie. 
Een belangrijk facet van ‘een’ Nederlandse identiteit was destijds de combinatie koopman / dominee. Door de  calvinistische moraal van hard werken en sober leven werden de soms enorme winsten opnieuw geïnvesteerd. En ja, een deel van die investeringen ging naar landwinning, bijvoorbeeld de Beemster. En ook hier, d
e poldermolen had bij de droogleggingen een belangrijke rol.

Polderen

Een drooglegging en een verdere exploitatie was geen zaak meer voor een enkele investeerder, ook omwonenden, hele dorpen, boeren hadden een belang. Het betreft waterkwantiteit, waterkwaliteit en infrastructuur. En er moest worden gedacht aan de verdediging. Ook dat kwam voor elkaar, zo zijn de Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam ontstaan.
Om de diverse belangen te vertegenwoordigen, ontstonden al in de 14e eeuw polderbesturen. Deze werden uiteindelijk geformaliseerd tot de democratisch gekozen waterschappen in 1700.
Het is een plechtig moment als ik in mijn molen buitenlandse bezoekers de trouwzaal laat zien. Dat is ook de zaal waar periodiek het stembureau voor de buurt is gevestigd en waar eens in de vier jaar nog steeds over de samenstelling van het Hoogheemraadschap wordt gestemd. 

Polderen en politiek


Overleg met belanghebbenden noemen we ‘polderen’. Dan kom je al aardig in de buurt van de politiek. Het betrekken van alle belangen in de besluitvorming zie je terug in ons kiesstelsel van evenredige vertegenwoordiging met een lage kiesdrempel. Weliswaar staat een meerpartijenstel een snelle vorming van een regering in de weg, maar dit nadeel valt weg tegen een gigantisch voordeel: alle meningen, ook de extreme, zijn in het parlement vertegenwoordigd. Luisteren, argumenteren met een bijbehorende tolerantie en respect, zijn allemaal cruciale elementen van de Nederlandse identiteit, ook extreme meningen worden gehoord. Ideologische tegenpolen zitten in de Tweede Kamer en hebben direct invloed op het beleid.
Overigens, ook het theedrinken met bevolkingsgroepen die niet goed integreren is ook een vorm van  polderen. 

Nog iets

In alle ons omringende landen zijn hooguit twee of drie partijen in het parlement vertegenwoordigd zijn. Het is de vraag of dan alle meningen gehoord kunnen worden. De extremen zullen in uiterste instantie de straat op moeten. Opmerkelijk, in alle ons omringende landen hebben in de eerste decennia van de 20e eeuw extremistische aanslagen plaatsgevonden. In Nederland niet, of in mindere mate. Heeft dit te maken met de Nederlandse identiteit?

De Nederlandse identiteit is te vangen in één enkel woord  ‘polderen’. Laten we dat voorlopig toch maar koesteren, het is waarschijnlijk wat Koningin Maxima bedoelt. 

Terug naar de homepage

Over de auteur

Wat vind jij ervan? Laat het maar weten

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.