De Nederlandse Identiteit

0

Identiteit 


Volgens Koningin Maxima bestaat een typische Nederlandse identiteit helemaal niet. Daarvoor is ons volk te divers. Identiteit wordt dan ook meestal geassocieerd met voor de hand liggende stereotypen: het zingen van het volkslied, koningsdag, voetbal (tenminste als we winnen), boterhammen met pindakaas, allemaal zaken met een vleugje nostalgie en een min of meer gemeenschappelijke geschiedenis. 



Molen


Ik ben nu ruim een jaar rondleider in een poldermolen. Het principe van de windmolen, de ‘gratis’ energie, werd zo rond het jaar 1200 in Nederland geïntroduceerd. Je kunt zeggen dat de windmolen in veel opzichten beslissend is geweest voor onze manier van samenleven. Mijn verhaal werd meer en meer wat je de ‘Nederlandse identiteit’ zou kunnen noemen,
En, zet je schrap, ik heb straks nog een verrassende conclusie in petto.



Waterbeheer


Nederland ligt in de Rijn-, Maas- en Scheldedelta. Laagland dus, 66% ligt onder het zeeniveau. Overtollig (regen)water moet via een systeem van kanalen en ringvaarten op zee worden geloosd. Tot aan de uitvinding van de stoommachine zo rond 1850, was de ‘poldermolen’ voor onze droge voeten een onmisbaar element.  

De Gouden Eeuw

Een belangrijk molentype was de Paltrok, een zaagmolen. Snel en dus op grote schaal konden schepen worden gebouwd. En met deze schepen werd handel gedreven, werden koloniën gesticht. Dat was de aanzet tot onze Gouden Eeuw. Overigens, de manier waarop, kon soms niet door de beugel, maar dat is een andere discussie.
Een belangrijk facet van ‘een’ Nederlandse identiteit was destijds de combinatie koopman / dominee. Door de  calvinistische moraal van hard werken en sober leven werden de soms enorme winsten opnieuw geïnvesteerd. En ja, een deel van die investeringen ging naar landwinning. De poldermolen had bij de droogleggingen een belangrijke rol.

Polderen

Een drooglegging en een verdere exploitatie was geen zaak meer voor een enkele investeerder, ook omwonenden, hele dorpen, boeren, de overheid hadden een belang. En een polder moet worden beheerd ten aanzien van waterkwantiteit, waterkwaliteit en infrastructuur. En in tijden van oorlog moest worden gedacht aan de verdediging. Zo zijn de Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam ontstaan.
Om alle belangen te vertegenwoordigen, ontstonden al in de 14e eeuw polderbesturen. Deze werden uiteindelijk geformaliseerd tot de democratisch gekozen waterschappen in 1700.
Het is een plechtig moment als ik in mijn molen buitenlandse bezoekers de trouwzaal laat zien. Dit is ook de zaal waar periodiek het stembureau voor de buurt is gevestigd en waar eens in de vier jaar nog steeds over de samenstelling van het Hoogheemraadschap wordt gestemd.
De Nederlandse identiteit kun je dan ook zonder twijfel in één enkel woord vangen: ‘polderen’.

Polderen en politiek


Overleg met alle belanghebbenden noemen we ‘polderen’. Deze ‘identiteit’ zie je terug in ons kiesstelsel van evenredige vertegenwoordiging met een lage kiesdrempel. Weliswaar staat een meerpartijenstel een snelle vorming van een regering in de weg, maar dit nadeel valt in mijn optiek helemaal weg tegen een gigantisch voordeel: alle meningen, ook de extreme, zijn in het parlement vertegenwoordigd. Luisteren, argumenteren, een bijbehorende tolerantie en respect, zijn allemaal cruciale elementen van de Nederlandse identiteit. Ook extreme meningen worden gehoord. Ideologische tegenpolen als de PVV en Denk zitten beide in de Tweede Kamer, beiden hebben invloed op het beleid. Overigens, ook het theedrinken met bevolkingsgroepen die niet goed integreren, ook een vorm van  polderen, zijn eveneens stappen om uitval, misschien wel radicalisering te vermijden. 

Nog iets

Het is opmerkelijk dat in alle ons omringende landen hooguit twee of drie partijen in het parlement vertegenwoordigd zijn. Hier worden dus niet alle meningen gehoord, de extremen zullen in uiterste instantie de straat op moeten. Ook opmerkelijk, in alle ons omringende landen hebben extremistische aanslagen plaatsgevonden. In Nederland niet, of in mindere mate. Heeft dit te maken met de Nederlandse identiteit?

Laten we voorlopig het ‘polderen’ toch maar koesteren. 

 

Terug naar de homepage


Deel of plaats je reactie direct hieronder: 

  • Meldt je aan met je eigen Disqus, Facebook-, Twitter- of Google-account.
  • Je kunt je ook eenmalig aanmelden met je eigen e-mailadres.