De eendimensionale massamens

0

Oordelen, niet beoordelen

De beelden staan in ons geheugen gegrift, de soldaat in Oost Ukraine die uit de resten van de MH17 triomfantelijk een speelgoed beertje omhoog houdt. Op de social media barst het orkest los. Enkele dagen later zien we wat werkelijk gebeurde, de militair toont respect, hij neemt zijn muts af en slaat een kruis. De reactie kwam dus eerder dan de feiten. Dit vroegtijdig en massaal neersabelen komt steeds vaker voor. Kennelijk is er een onbedwingbare neiging zich onvoorwaardelijk ergens vreselijk over op te winden: Zwarte Piet, de Europese Unie, de euro, de banken, Griekenland, asielzoekers, immigranten, Marokkanen, cultuur-Marxisme, noem maar op. Allemaal zonder nadenken het botweg oordelen op grond van fragmentarische informatie of zelfs gebaseerd op nepberichten.

Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht

Het ‘Ik mag toch alles zeggen wat ik wil?’ kent geen verplichtingen meer. Fatsoens- en kwaliteitsnormen doen nauwelijks nog ter zake. 
Daar komt bij dat het hebben van een mening een must is geworden. ‘Wat is uw standpunt, vindt u ook dat wij oorlog moeten voeren tegen Noord Korea?’ Wordt het een simpel ja van iemand die waarschijnlijk niet eens weet waar Noord Korea ligt? 
De wil van het volk kan kennelijk  gestuurd worden. Kan dit leiden tot een oorlog tegen Noord Korea? Het is mogelijk, getuige de Brexit. De Nexit, Barbie wordt burgemeester, het zou zo maar kunnen.

De Massamens

Gasset typeerde deze ‘Massamens’ of ‘hordemens’ zo’n vijftig jaar geleden aan de hand van de omwenteling in Spanje. De oude aristocratie was zich heel goed bewust van het verleden, zij begrepen de verantwoordelijkheid van hun positie en zij gedroegen zich daar ook naar. 
Een vergelijking van de massamens van toen met de moderne mens van nu is frappant ten aanzien van het verleden. ‘Ik leeft nu’.
Het wordt de huidige mens dan ook wel gemakkelijk gemaakt, niks verleden, zelfs zorg of ‘last’ van ouders en grootouders. Die vallen in de inmiddels verguisde  verzorgingsmaatschappij onder sociale regelingen.

We leven nu

Door de geschiedenis te ‘ontkennen’, wordt ook geen oorzakelijk verband gezien waaraan de eigentijdse verworvenheden te danken zijn. De rijkdom is vanzelfsprekend, verder niet zeuren over het koloniale tijdperk of de tweede Wereldoorlog. Als stereotype is de massamens ook wel te omschrijven als een verwend kind, uitsluitend geïnteresseerd in de eigen genietingen en wensen die zo mogelijk real time verwezenlijkt moeten worden. De massamens wil ook weinig weten van wetenschap of argumentatie. Dat is te ingewikkeld. Afwijzing  voorkomt verantwoordelijkheid. Dan is het ook gemakkelijker om te oordelen. Mag toch tegenwoordig?

Eendimensionale mens

Een vooruitziende blik had ook de Duitse filosoof Herbert Marcuse, die al in 1964 vaststelde dat de westerse economie eenzijdig is gericht op consumeren. Bedrijven produceren goederen en tegelijkertijd bepalen zij daarmee de behoefte. Dit doen zij via reclame, aanprijzing, maar ook door middel van het propageren van een  ‘mode’, het opwekken van hypes. De consument bepaalt dus niet zelf wat hij mooi vindt of wat hij wil hebben, hij kan slechts een keuze maken uit aangekweekte behoeftes, ‘je kunt niet zonder’. De welvaart veroorzaakt aldus een ontmenselijking en dat resulteert uiteindelijk in een eendimensionale mens, die zichzelf nog enkel herkent in bezit. De ziel ligt niet meer bij de solidariteit naar anderen, bij de medemens, bij de asielzoeker, maar bij de auto, de stereo-installatie, de superkeuken, het feestje en de volgende vakantie. Dat is de focus.

Eendimensionale massamens

Als de materialistische ziel en zaligheid wordt bedreigd door, asielzoekers, de EU, de euro, het cultuur-marxisme, verzin maar een zondebok, kan er massale bereidheid ontstaan om in opstand te komen.
Dat is het gevreesde moment dat de massamens van Gasset en de eendimensionale mens van Marcuse samenkomen in de ‘eendimensionale massamens’.

Terug naar de homepage


Plaats je reactie direct hieronder: 

  • Meldt je aan met je eigen Facebook-, Twitter- of Google-account.
  • Je kunt je ook eenmalig aanmelden met je eigen e-mailadres.