Preview H 9.4: Pleidooi burgerschap

0

Snelle veranderingen

Nog niet zo lang geleden voorzag de zuilensamenleving in de vorming van volgzame burgers. Die tijden zijn voorbij. Ook de sociale democratie met oog voor de achterblijver wordt in recordtempo afgebouwd. Vast werk wordt flexwerk, minder mensen zijn lid van verenigingen en vakbonden, kiezers hoppen tussen politieke partijen. Welkom in de vloeibare samenleving.
We zien de gevolgen. Eén op de drie huwelijken strandt, kinderen met trauma’s en moeders zonder werk doen noodgedwongen een beroep op subsidies en uitkeringen. Schuldsanering en herhuisvesting komen ten laste van de belastingbetaler. In 2016 deden deurwaarders ruim drie miljoen aanzeggingen, meer dan 1 miljoen keer werd er beslag gelegd, 28.000 keer werd water of elektriciteit afgesloten en 8.000 keer werd een huis ontruimd.

Onvoldoende voorbereid op de participatiesamenleving

Het niet kunnen bijbenen van de snelle veranderingen is goed af te meten aan het stijgend percentage zwevende kiezers, oplopend tot wel 70%. De burger is niet meegegroeid met de ontwikkelingen: het is hem niet bijgebracht. En er zijn geen periodieke updates of bijscholingen. Want hoe om te gaan met welvaart? Hoe je eigen lot beheersen? Wat weet de ‘gewone man’ (en gewone vrouw) eigenlijk over het bestuur en de toekomst van het eigen land, laat staan over de EU?
Waar wordt cruciale informatie vandaan gehaald? Volgens Europees onderzoek ziet acht op de tien jongeren niet het verschil tussen echt- en nepnieuws. Zou dat niet een keer moeten worden bijgebracht? 

Maatschappelijk belang

Niet iedereen kan in een consumptiemaatschappij omgaan met verleidingen en een veelheid aan keuzes. Hoe om te gaan met geld, de pinpas en creditcard, hoe te budgetteren, hoe zit het met verzekeringen, hypotheken, bankzaken, kopen op krediet, belastingheffing. Wat weten we van ons milieu, de klimaatproblematiek, persoonlijke verzorging, gezondheid? Weten we echt wel alles over internet, de social media, nepnieuws en de bitcoin? En wie kent artikel 1 van de Grondwet, wie weet hoe het kiesstelsel in elkaar zit?
Leren we dat op school of moeten we dat zelf maar uitvinden in de ‘participatiesamenleving’?

Pleidooi burgerschap

De overheid heeft de participatiesamenleving geproclameerd, de burger moet dus ‘meedoen en zelf beslissen’. Dat impliceert dat burgers daartoe ook in staat moeten zijn. Maar dan heeft diezelfde overheid ook de plicht om alle deelnemers goed voor te bereiden op het meedoen.
Dit is dan ook een vurig pleidooi voor een upgrading van het nu te vrijblijvende vak Burgerschap. Je mag het ook maatschappijleer noemen. Maak dit vak verplicht voor alle leerplicht jaren en sluit af met een examen. De middelen zijn er, de leerplichtwet.

Prangende kwesties

Het is ook een pleidooi voor tussentijdse updates. De samenleving verandert razendsnel, de burger moet periodiek worden bijgepraat. Dat kan via de NPO, ook over de prangende kwesties: 

  • Wat is de invloed van het menselijk handelen op de leefomgeving? En wat zouden we moeten doen om de aarde voor volgende generaties te behouden?
  • Is de mensheid in staat het bestaan en voortbestaan van de aarde voor wat betreft de gevolgen van het eigen handelen te beheersen?

Opleiding

Het onderwijs in Nederland is vooral gericht op het afleveren van geschikte werknemers bij de bedrijfspoorten. De leerplicht kost de staat, de belastingbetaler, pakweg een ton per leerling. Prima, de bedrijven zijn er blij mee. En ook de mensen die in de bedrijven een goede boterham verdienen.
Diploma’s zijn vereist voor zowat alles en nog wat. Wil je in een auto rijden, dan is een rijbewijs verplicht. Ook nieuwkomers zijn verplicht een inburgeringscursus te volgen en examen te doen. Waarom is er eigenlijk geen opleiding tot volwaardig burger?
En ja, theorie uit leerboeken is noodzakelijk, maar ook praktijkervaring. Verbindt er stages aan. Meekijken en meelopen in de gemeenteraad, de rechtbank, de dijkversteviging, de ambulancedienst, de brandweer, de zorg, de landbouw en zeker het abattoir. De lijst is eindeloos. Tip: lees een week lang dagblad De Telegraaf, inventariseer de sociale knelpunten en bedenk waar (voor)kennis erger had kunnen voorkomen.
De kosten? Waarschijnlijk dat de rekening voor het onderwijzen van het Burgerschap grotendeels gedekt wordt door besparingen op sociale potjes, politie en rechtspraak.

Contract

Het maatschappelijk leven staat bol van contracten, overeenkomsten, bonnetjes en diploma’s. Waarom geen afsluitend ‘burgerschapscontract’? Een bevestiging dat de burger bereid is om ‘samen te leven’ en dat hij de grondwet heeft begrepen, dat hij weet hoe ons kiesstelsel werkt. Dit zou kunnen gelden als voorwaarde voor deelname aan het kiesrecht. Ik ben benieuwd hoe die 70% zwevende kiezers hier over denkt. Nog even Malala: 

‘Onderwijs is onderwijs. We zouden alles moeten leren en dan kiezen welk pad we willen volgen. Onderwijs is niet oosters of westers, het is menselijk.’ 

Terug naar de Homepage


Plaats je reactie direct hieronder: 

  • Meldt je aan met je eigen Facebook-, Twitter- of Google-account.
  • Je kunt je ook eenmalig aanmelden met je eigen e-mailadres.